Ev Kadınlarına Emeklilik Umudu: 40 Maddelik Kanun Teklifi TBMM’de

Ev kadınlarının sosyal güvenlik sistemine dahil edilmesine yönelik kapsamlı bir kanun teklifi TBMM’ye sunuldu. Toplam 40 maddeden oluştuğu belirtilen teklif, ev içinde verilen karşılıksız emeğin sosyal güvenlik sistemi tarafından tanınmasından emeklilik ve sağlık güvencesine kadar birçok başlıkta yeni düzenlemeler öngörüyor.

Türkiye Gazetesi’nde SGK Uzmanı İsa Karakaş tarafından kaleme alınan değerlendirmede, kanun teklifinin ayrıntılarına yer verildi. Karakaş, kadınların üzerine yüklenen bakım sorumluluğunun eğitim, çalışma hayatı, sosyal yaşam ve ekonomik özgürlük açısından önemli sonuçlar doğurduğuna dikkat çekti.

Teklifte, ev ve aile bakımını herhangi bir işverene bağlı olmadan üstlenen kişilerin yıllar boyunca ortaya koyduğu emeğin sigortalılık süresine dahil edilmesi hedefleniyor. Düzenlemenin yasalaşması halinde ev kadınlarının sosyal güvenceye erişiminin genişletilmesi amaçlanıyor.

Evde verilen emek emeklilik hesabına dahil edilecek

Kanun teklifinin öne çıkan maddeleri arasında, ev kadınlarının bakım ve temizlik için harcadığı zamanın sosyal güvenlik sistemi içerisinde değerlendirilmesi bulunuyor.

Buna göre ev ve aile bakımını üstlenen kişilerin karşılıksız emeğinin emeklilik hesabında dikkate alınması planlanıyor. Böylece herhangi bir işverene bağlı olarak çalışmayan ev kadınlarının da sosyal güvenlik sisteminden daha kapsamlı şekilde yararlanmasının önü açılmak isteniyor.

Primleri Hazine karşılayacak

Teklifte ev kadınlarının emeklilik ve sağlık sigortası primlerine ilişkin de önemli bir düzenleme bulunuyor.

Öngörülen sisteme göre ev kadınlarının emeklilik ve sağlık sigortası primlerinin Hazine tarafından karşılanması planlanıyor. İsteyen kişilerin ise ilave prim ödeyerek gelecekte alacakları emekli aylığını artırabilmesine imkan sağlanması öngörülüyor.

Geçmiş yıllar için borçlanma imkanı

Düzenlemede, geçmişte sigortasız geçirilen dönemlerin de emeklilik hesabına dahil edilmesine yönelik borçlanma hakkı yer alıyor.

Özellikle çalışma hayatına uzun süre ara veren veya herhangi bir sosyal güvencesi bulunmayan ev kadınlarının, geçmiş dönemlerdeki ev işleri ve bakım sorumlulukları nedeniyle sigortasız geçirdikleri süreleri borçlanabilmesinin önü açılmak isteniyor.

Bakım verenlere ücretsiz destek

Kanun teklifinde yalnızca emeklilik değil, bakım hizmeti veren kişilere yönelik sosyal destekler de bulunuyor.

Evinde hasta veya yaşlı bakımı yapan kişilere psikolojik destek, bakım eğitimi ve hukuki danışmanlık hizmetlerinin ücretsiz sunulması planlanıyor. Ayrıca bakım sorumluluğu nedeniyle uzun süre dinlenemeyen kişilerin belirli dönemlerde mola verebilmesini sağlayacak düzenlemeler öngörülüyor.

“Mola bakımı” sistemi geliyor

Teklif kapsamında dikkat çeken başlıklardan biri de “mola bakımı” olarak adlandırılan uygulama.

Buna göre sürekli bakım sorumluluğunu üstlenen kişilerin dinlenebilmesi için geçici bakım hizmeti sağlanması hedefleniyor. Ayrıca bakım veren kişinin bu süreçte maaş veya sosyal yardımının kesilmemesi öngörülüyor.

Sürekli bakım hizmeti veren kişilere yılda en az 30 gün ücretsiz geçici bakım veya izin hakkı tanınması da teklif maddeleri arasında yer alıyor.

Maluliyet durumunda aylık bağlanması öngörülüyor

Düzenlemede çalışma gücünü kaybeden veya malul hale gelen ev emekçilerine yönelik hükümler de bulunuyor.

Teklife göre sakatlanan ya da çalışma gücünü kaybeden ev emekçisine yüzde 70 oranında aylık bağlanması öngörülüyor. Kişinin başkasının bakımına muhtaç hale gelmesi durumunda ise bu oranın yüzde 80'e yükseltilmesi planlanıyor.

Yaşlılık aylığında yeni hesaplama

Teklifte yaşlılık aylığına ilişkin de yeni bir hesaplama yöntemi öngörülüyor.

Buna göre kadınlarda 55, erkeklerde ise 60 yaşından sonra çalışılan her yıl için emeklilik bağlama oranının yüzde 90'a kadar yükseltilmesi planlanıyor.

Ev hizmetlerinde çalışanlara yeni haklar

Düzenlemenin kapsamı yalnızca ev kadınlarıyla sınırlı kalmıyor. Evlerde temizlik ve bakım hizmetlerinde çalışan kişilerin çalışma haklarının da güçlendirilmesi hedefleniyor.

Teklife göre ev hizmetlerinde çalışanların İş Kanunu kapsamındaki güvencelerden yararlanması, kıdem tazminatı ve izin haklarının tanınması öngörülüyor.

Ayrıca 30 günden uzun süren ev hizmetlerinde yazılı iş sözleşmesi yapılmasının zorunlu hale getirilmesi planlanıyor. Sözleşmesiz çalıştırmanın da önüne geçilmesi amaçlanıyor.

Mobbing ve tacize karşı koruma

Ev hizmetlerinde çalışanların çalışma sırasında karşılaşabileceği mobbing, şiddet ve taciz olaylarına karşı da yasal koruma getirilmesi öngörülüyor.

Düzenlemeyle bu tür durumlarla karşılaşan çalışanların hızlı şekilde korunmasını sağlayacak bir mekanizma oluşturulması hedefleniyor.

Ev işlerinde iş güvenliği şartları güçlendirilecek

Teklifte iş sağlığı ve güvenliğine ilişkin hükümler de yer alıyor.

Ev sahiplerinin, çalışanların karşılaşabileceği yüksekten düşme ve temizlik kimyasallarından kaynaklanan risklere karşı gerekli önlemleri alması ve koruyucu ekipman sağlaması öngörülüyor.

Özellikle pencere temizliği gibi yüksekten düşme riski taşıyan işler ile kimyasal temizlik ürünlerinin kullanıldığı faaliyetlerde çalışan güvenliğinin artırılması amaçlanıyor.

Evde bakım yardımında yeni kriter

Sosyal Hizmetler Kanunu'nda yapılması planlanan değişiklikle evde bakım yardımından yararlanma şartlarının da yeniden düzenlenmesi öngörülüyor.

Buna göre yalnızca hane gelirinin değil, bakım yükünün ağırlığının da değerlendirmeye alınması planlanıyor. Ayrıca bakım hizmetini üstlenen kişinin sigorta primlerinin Hazine tarafından karşılanması öngörülen düzenlemeler arasında bulunuyor.

Belediyelere kreş ve “mola evi” görevi

Teklif, belediyelerin bakım hizmetlerindeki sorumluluklarını da artırıyor.

Büyükşehir ve ilçe belediyelerine kreş, yaşlı bakımevi ve “mola evi” açılması konusunda yasal görev verilmesi planlanıyor. Böylece çocuk, yaşlı ve sürekli bakım ihtiyacı bulunan bireylerin bakımında ailelere yerel yönetimler aracılığıyla destek sağlanması hedefleniyor.

Ev emekçileri Bağ-Kur kapsamına alınacak

Sosyal güvenlik sistemine ilişkin düzenlemelerde ise ev emekçilerinin Bağ-Kur kapsamında sigortalı hale getirilmesi öngörülüyor.

Planlanan sistemde primlerin devlet tarafından karşılanması ve geçmiş yıllarda sigortasız geçirilen dönemler için borçlanma hakkı verilmesi hedefleniyor.

Gözler TBMM'deki yasama sürecinde

Toplam 40 maddeden oluştuğu belirtilen kanun teklifinin yasalaşması halinde ev kadınlarının sosyal güvenlik, emeklilik, sağlık ve bakım hizmetlerine erişiminde önemli değişiklikler yaşanması bekleniyor.

Teklifte ayrıca ev hizmetlerinde çalışanların çalışma koşullarının iyileştirilmesi, bakım yükünün paylaşılması ve ev içinde karşılıksız verilen emeğin sosyal güvenlik sistemi tarafından tanınması hedefleniyor.

Kanun teklifinin yürürlüğe girebilmesi için TBMM'deki yasama sürecinin tamamlanması ve kabul edilmesi gerekiyor. Bu nedenle teklif kapsamında yer alan emeklilik yaşı, prim desteği ve geçmiş dönem borçlanması gibi düzenlemeler henüz yürürlüğe girmiş yeni haklar olarak değerlendirilmemeli.