Hürmüz Riskine Karşı Habur Ve Kuzey Irak Alternatifi

Küresel petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 20’sinin geçtiği Hürmüz Boğazı’nda yaşanabilecek olası bir kapanma ya da sevkiyat daralmasının, enerji ithalatçısı ülkeler için ciddi risk oluşturduğunu ifade eden Zeyrek, Brent petrol fiyatlarında yaşanacak her 10 dolarlık artışın Türkiye gibi net ithalatçı ülkelerde cari açık ve akaryakıt fiyatları üzerinde doğrudan baskı yarattığını söyledi.

“Irak Kuzeyi Türkiye’ye En Yakın Tedarik Noktası”

Irak’ın günlük milyon varili aşan ham petrol üretim kapasitesine sahip olduğunu hatırlatan Zeyrek, Irak’ın kuzeyinin yalnızca ham petrol değil, motorin ve benzin gibi rafine ürün arzı açısından da bölgesel bir kaynak konumunda bulunduğunu dile getirdi.

Coğrafi yakınlığın önemli bir avantaj sunduğunu belirten Zeyrek, “Türkiye’ye en yakın petrol üretim ve ürün tedarik noktası Irak’ın kuzeyidir. Lojistik mesafe avantajı tanker taşımacılığı maliyetlerini düşürürken, kriz dönemlerinde hızlı erişim imkânı sağlar” dedi.

“Habur Alternatif Enerji Koridoru Olabilir”

Şırnak’ın Silopi ilçesinde bulunan Habur Sınır Kapısı’nın mevcut lojistik altyapısı ve tanker geçiş kapasitesiyle kriz dönemlerinde alternatif bir enerji koridoru işlevi görebileceğini ifade eden Zeyrek, geçmişte uygulanan TIPIC modeli kapsamında Irak kuzeyi üzerinden kontrollü ürün ticareti yapıldığını anımsattı.

Bu sistemin devlet denetimi altında yeniden yapılandırılabileceğini belirten Zeyrek, kontrollü ve şeffaf bir modelle enerji tedarikinin güvence altına alınabileceğini söyledi.

Kontrollü İthalat Modeli Önerisi

Türkiye’de akaryakıt arz zincirinin rafineri üretimi ve lisanslı dağıtım yapısı üzerinden yürütüldüğünü hatırlatan Zeyrek, kriz dönemlerinde esnek planlama yapılabileceğini ifade etti.

Önerilen model çerçevesinde;

• İthalatın yalnızca EPDK lisanslı dağıtım şirketleri üzerinden yapılması,

• Ürünlerin resmi gümrük kapılarından giriş yapması,

• Ulusal marker sistemi ile denetim sağlanması,

• Kotaya bağlı ve geçici bir kriz mekanizmasının oluşturulması,

• Fiyat dalgalanmalarının mali düzenlemelerle dengelenmesi gerektiğini kaydetti.

“Ekonomik Sigorta Mekanizmasıdır”

Zeyrek’e göre söz konusu modelin Brent fiyat şoklarına karşı tampon görevi görebileceğini, enflasyonist baskıyı azaltabileceğini ve kaçakçılık riskini minimize edebileceğini ifade etti. Ayrıca sınır illerinde kayıtlı ekonomik hareketlilik sağlayacağını dile getirdi.

Suriye üzerinden doğrudan ticaretin mevcut uluslararası yaptırımlar nedeniyle yüksek risk taşıdığını belirten Zeyrek, ekonomik ve uygulanabilir seçeneğin Irak kuzeyi ve Habur hattı olduğunu söyledi.

Açıklamasının sonunda Zeyrek, “Türkiye için kontrollü sınır tedariki ekonomik bir sigorta mekanizmasıdır. Irak kuzeyinin coğrafi konumu ve mevcut ürün arz kapasitesi Türkiye için stratejik avantajdır. Enerji arz güvenliği ekonomik istikrarın temelidir” ifadelerini kullandı.