Türkiye'de sağlık güvencesi bulunmayan vatandaşları da kapsayan Genel Sağlık Sigortası sistemi, prim ödeme yükümlülükleri ve sağlık hizmetlerinden yararlanma koşullarıyla yeniden gündeme geldi. Beklenen yasal düzenlemeyle 2017 yılı öncesine ait GSS prim borçlarının yanı sıra bu borçlara bağlı gecikme cezası ve gecikme zamlarının da silinmesi öngörülüyor.
Düzenleme, özellikle geçmiş dönemlerden kalan prim borçları nedeniyle ödeme yükü altında bulunan vatandaşlar açısından önem taşıyor. Ancak borçların silinmesi, sonraki yıllara ait prim yükümlülüklerinin de ortadan kalkacağı anlamına gelmiyor.
GSS prim borcu silinmesi kimleri kapsayacak?
Genel Sağlık Sigortası uygulaması, 1 Ocak 2012 tarihinden itibaren Türkiye genelinde zorunlu olarak uygulanmaya başladı. Bir işte sigortalı çalışanlar ile isteğe bağlı sigorta primi ödeyenlerin ödemeleri içerisinde GSS payı da bulunuyor. Bu grupların dışında kalan ve başka bir kişi üzerinden sağlık güvencesinden yararlanamayan vatandaşlar ise belirli koşullarda GSS primi ödemekle yükümlü tutuluyor.
Hane içerisindeki kişi başına düşen gelir, brüt asgari ücretin üçte birinin altında kalan vatandaşların GSS primleri devlet tarafından karşılanıyor. Bu sınırın üzerinde gelire sahip olup başka bir sağlık güvencesi bulunmayan kişiler ise primlerini kendileri ödemek zorunda kalabiliyor.
2026 yılında GSS primini kendi cebinden ödeyen vatandaşlar için aylık tutar 1.981,80 TL olarak uygulanıyor. Prim oranı, daha önce brüt asgari ücretin yüzde 3'ü seviyesindeyken yapılan değişiklikle yüzde 6'ya yükseltildi.
Gündemdeki düzenleme kapsamında, 1 Ocak 2017 tarihinden önceki döneme ait GSS prim borçlarının ve bu borçlardan kaynaklanan gecikme cezası ile gecikme zamlarının silinmesi bekleniyor.
Daha önce söz konusu borçların bir bölümünü ödeyen vatandaşlara ise ödedikleri tutarların iade edilmesi öngörülmüyor.
2017 öncesi GSS borçları tamamen silinecek mi?
Geçmiş yıllarda çıkarılan yasal düzenlemelerle belirli dönemlere ait GSS prim borçları için çeşitli silme ve yapılandırma uygulamaları hayata geçirildi. Yeni düzenlemeyle de 2017 öncesindeki borçların tamamen ortadan kaldırılması hedefleniyor.
Özellikle 2016 yılına ait prim borçlarının silinmesi, bu dönemde ödeme yükümlülüğü bulunan vatandaşları yakından ilgilendiriyor. Borçların yanı sıra gecikme cezası ve gecikme zammı gibi feri alacakların da kapsam dahilinde olması bekleniyor.
Öte yandan düzenlemenin yürürlüğe girmesiyle birlikte borçların silinmesi, geçmiş yıllara ait bütün prim yükümlülüklerinin herhangi bir koşul aranmaksızın ortadan kalkacağı şeklinde değerlendirilmemeli. Kesin kapsam ve uygulama ayrıntıları, yasal düzenlemenin yürürlüğe girmesiyle netleşecek.
2017 ve sonraki yıllara ait prim borçları ne olacak?
GSS prim borçlarının silinmesiyle ilgili en çok merak edilen konuların başında 2017 yılı ve sonrasındaki dönemler geliyor.
Önceki yıllarda yapılan düzenlemelerle 2012-2015 dönemine ait bazı prim borçları silinmişti. Yeni düzenlemeyle 2016 yılına ait borçların da kapsama alınması bekleniyor.
Geçmişteki uygulamalar dikkate alındığında, ilerleyen yıllarda eskiyen prim borçlarına yönelik yeni düzenlemeler yapılabileceği değerlendiriliyor. Ancak 2017 ve sonraki yıllara ait borçların hangi tarihlerde ve hangi şartlarla silineceği konusunda kesinleşmiş bir düzenleme bulunmadan vatandaşların bu borçların da kendiliğinden ortadan kalkacağını varsaymaması gerekiyor.
Önemli ayrıntı: 2016 yılına ait borçların silinmesi, 2017 ve sonraki yıllara ilişkin prim borçlarını otomatik olarak ortadan kaldırmayacak. Bu nedenle vatandaşların güncel borç durumlarını Sosyal Güvenlik Kurumu üzerinden kontrol etmeleri önem taşıyor.
GSS prim borcu bulunanlar hangi hastanelere gidebiliyor?
GSS prim borçlarının sağlık hizmetlerine erişim üzerindeki etkisi de düzenlemenin önemli başlıkları arasında yer alıyor.
Geçmişte SGK'ya prim borcu bulunan Bağ-Kur'lular ve GSS kapsamında prim ödemekle yükümlü kişiler, borçları nedeniyle sağlık hizmetlerinden yararlanma konusunda ciddi kısıtlamalarla karşılaşabiliyordu.
Sonraki yıllarda yapılan düzenlemelerle prim borcu bulunan vatandaşların belirli koşullarda sağlık hizmetlerinden yararlanabilmelerine imkân tanındı. Mevcut uygulamada, ilgili geçici düzenlemeler kapsamında borçlu vatandaşlar Sağlık Bakanlığına bağlı hastaneler ile devlet üniversitesi hastanelerinden hizmet alabiliyor.
SGK ile sözleşmesi bulunan özel hastaneler ve özel üniversite hastanelerinden SGK kapsamında yararlanma imkânı ise prim borcunun bulunup bulunmaması ve geçerli sağlık güvencesi koşullarıyla bağlantılı.
Bu nedenle prim borcunun silinmesi, vatandaşların sağlık hizmetlerine erişimi açısından önemli bir avantaj sağlayabilir.
Borcu silinenler 1 Ocak 2027'den itibaren özel hastaneye gidebilecek mi?
Beklenen düzenlemenin hayata geçmesi durumunda, 2016 yılına ait GSS prim borçlarının 1 Ocak 2027 itibarıyla silinmesi öngörülüyor.
Ancak vatandaşların özel hastanelerden SGK kapsamında yararlanabilmesi için yalnızca geçmiş dönem borçlarının silinmesi yeterli olmayabilir. Sonraki yıllara ait GSS prim borçlarının veya Bağ-Kur prim borçlarının bulunup bulunmaması da belirleyici olacak.
Buna göre, geçmiş dönem borcu silinen ve sonraki dönemlere ilişkin prim borcu bulunmayan vatandaşlar, yürürlükteki diğer şartları da sağlamaları halinde SGK ile sözleşmeli özel hastanelerden ve özel üniversite hastanelerinden yararlanabilecek.
Buna karşılık, 2016 yılına ait borcu silinmesine rağmen sonraki yıllardan prim borcu bulunan kişilerin sağlık hizmetlerinden yararlanma koşullarında otomatik bir değişiklik olmayacak. Bu kişiler, yürürlükteki geçici düzenlemelerin sağladığı imkânlar çerçevesinde sağlık hizmeti almaya devam edecek.
Burada dikkat edilmesi gereken nokta, özel hastaneye erişimin yalnızca eski borcun silinmesine değil, güncel prim durumu ve SGK mevzuatındaki şartlara da bağlı olmasıdır.
7,4 milyon kişinin GSS primini devlet karşılıyor
Sosyal Güvenlik Kurumu verilerine göre, GSS kapsamında bulunan yaklaşık 9,5 milyon kişi arasından 2 milyon 51 bin 75 kişi primini kendisi ödemekle yükümlü bulunuyor.
Geriye kalan yaklaşık 7,4 milyon kişinin GSS primleri ise gelir testi sonuçlarına göre devlet tarafından karşılanıyor.
Hane içerisinde kişi başına düşen gelirin belirlenen sınırın altında olması durumunda vatandaşlar, prim ödemeden genel sağlık sigortası kapsamındaki sağlık hizmetlerinden yararlanabiliyor.
GSS prim borçlarına yönelik beklenen yeni düzenlemenin, özellikle geçmiş dönemlerde borç biriktiren vatandaşların mali yükünü hafifletmesi ve sağlık hizmetlerine erişim koşullarını iyileştirmesi bekleniyor.