DEM Parti Şırnak Milletvekili Mehmet Zeki İrmez, Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi (TES) ve Bireysel Emeklilik Sistemi’nin (BES) kamusal emeklilik hakkı üzerindeki etkilerinin tüm yönleriyle araştırılması amacıyla Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne Meclis Araştırması açılması için önerge sundu. İrmez, emekliliğin piyasa odaklı bir finansal ürüne dönüştürülmesine karşı çıkarak, toplumun tamamını kapsayan nitelikli ve kamusal bir güvence sisteminin yeniden tesis edilmesi gerektiğini vurguladı.
TBMM Başkanlığı’na sunulan teklifte, neoliberal ekonomi politikalarının bir sonucu olarak emeklilik hakkının kamusal güvence alanından çıkarıldığına dikkat çekildi. Uzun yıllar süren emek mücadelesiyle kazanılan emeklilik hakkının, bireysel risk yönetimine indirgenmesinin sosyal devlet ilkesiyle bağdaşmadığı ifade edildi.
“Emeklilik Bir Hak, Finansal Ürün Değil”
Gerekçede, Bireysel Emeklilik Sistemi’nin kökeninin 1980’li yıllarda Dünya Bankası öncülüğünde geliştirilen neoliberal politikalara dayandığı hatırlatılarak, bu sistemin emekliliği kamusal bir hak olmaktan çıkarıp yurttaşın omuzlarına bireysel bir yük olarak bindirdiği savunuldu. Türkiye’de 2001 yılında yasalaşıp 2003’te uygulamaya giren BES’in, 2013’te devlet katkısıyla güçlendirildiği, OHAL döneminde ise zorunlu hale getirilerek kamusal emeklilik sisteminin zayıflatıldığı kaydedildi.
Önergede ayrıca, BES’te yüzde 30 olan devlet katkısının yüzde 50’ye çıkarılması ya da sıfıra indirilmesi konusunda yürütmeye verilen geniş yetkilerin demokratik denetimi ortadan kaldırdığı eleştirisine yer verildi. Bu durumun, emeklilik tasarruflarının halk yararına değil, sermaye odaklı bir anlayışla yönetilmesine kapı araladığı ifade edildi.
Tasarruf Çağrısı mı, Yoksulluğun İtirafı mı?
İrmez’in gerekçesinde, iktidarın BES üzerinden topluma sunduğu “tasarruf” çağrısının, mevcut emekli maaşlarının yetersizliğinin örtük bir kabulü olduğu vurgulandı. Yurttaşların, ekonomik güvencesizlik ortamında sisteme yönlendirilmesinin “ölümü gösterip sıtmaya razı etmek” anlamına geldiği belirtilirken, halkın birikimlerinin sermaye için bir finansman kaynağına dönüştürüldüğü eleştirisi yapıldı.
Kamusal Sosyal Güvenlik Vurgusu
Sunulan Meclis Araştırması teklifinde, TES ve BES uygulamalarının toplumsal etkilerinin detaylı biçimde incelenmesinin zorunlu olduğu ifade edildi. Amaçlarının bireysel kurtuluş değil, toplumun tamamını kapsayan, hakları güvence altına alan kamusal bir sosyal güvenlik sisteminin inşası olduğunu belirten İrmez, bu doğrultuda Meclis Araştırma Komisyonu kurulmasının hayati önem taşıdığını dile getirdi.
Önergenin TBMM Genel Kurulu’nda görüşülmesi beklenirken, emeklilik sistemine dair tartışmaların önümüzdeki günlerde Meclis gündeminde daha geniş yer bulması öngörülüyor.