ANKARA - Emeklilikte Yaşa Takılanlar (EYT) düzenlemesinin ardından, 8 Eylül 1999 tarihinden sonra ilk kez sigortalı olan çalışanların emeklilik koşulları gündemdeki yerini koruyor. EYT kapsamı dışında kalan çalışanlar, sigorta başlangıç tarihine göre emeklilik yaşının ve prim şartlarının kademeli olarak belirlenmesini talep ediyor.
Kademeli emeklilik modelinin temelinde, sigortalılık başlangıç tarihi ilerledikçe emeklilik yaşının ve gerekli prim gününün belirli basamaklarla yükseltilmesi bulunuyor. Böylece aynı veya yakın tarihlerde çalışma hayatına başlayan kişiler arasındaki emeklilik şartları farkının azaltılması hedefleniyor.
KADINLARDA 43, ERKEKLERDE 45 YAŞ ÖNERİSİ
Kamuoyunda tartışılan modeller arasında kadın çalışanların 43, erkek çalışanların ise 45 yaşından itibaren emekli olabilmesi yönündeki öneri öne çıkıyor. Sigorta başlangıç tarihinin ilerlemesiyle birlikte emeklilik yaşının da kademeli olarak yükseltilmesi planlanıyor.
Önerilerde kadınlar için emeklilik yaşının 43 ile 51, erkekler için ise 45 ile 53 arasında değişmesi öngörülüyor. Yaş şartının yanı sıra prim gün sayısının da sigorta başlangıç tarihine göre basamaklı şekilde belirlenmesi isteniyor.
BİR GÜNLE EYT KAPSAMI DIŞINDA KALANLAR DA TALEPTE
Kademeli emeklilik talebinin en önemli gerekçelerinden biri, 8 Eylül 1999 tarihini bir gün, birkaç ay veya birkaç yıl farkla kaçıran çalışanlar arasındaki emeklilik şartlarının oluşturduğu fark olarak gösteriliyor.
EYT düzenlemesiyle 8 Eylül 1999'dan önce sigortalı olan ve diğer koşulları sağlayan çalışanlar için yaş şartı kaldırılırken, bu tarihten sonra sigortalı olanlar yaş şartına tabi olmaya devam ediyor. Kademeli emeklilik önerisiyle iki grup arasındaki farkın azaltılması amaçlanıyor.
MODEL BAKANLIĞA İLETİLDİ
Kademeli emeklilik talebini savunan Emeklilikte Adalet Derneği (EMADDER), hazırladığı modeli Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’na sundu. Dernek tarafından yapılan görüşmelerde, 8 Eylül 1999 sonrası sigortalı olan çalışanların emeklilik şartlarına ilişkin taleplerin ve kademeli model önerisinin yetkililere aktarıldığı belirtildi.
EMADDER, hazırladığı modelin yaklaşık 4,5 milyon çalışanı ilgilendirebileceğini ifade ediyor. Öneride, işe giriş tarihine göre emeklilik yaşının kadınlarda 43, erkeklerde 45 yaştan başlayarak kademeli biçimde artırılması isteniyor.
HENÜZ YASALAŞMIŞ DEĞİL
Kademeli emeklilik konusunda dikkat edilmesi gereken en önemli nokta ise söz konusu modelin henüz resmi bir düzenlemeye dönüşmemiş olması. Kamuoyunda paylaşılan 43-53 yaş aralığındaki emeklilik yaşları, şu an için yürürlükte bulunan bir hak niteliği taşımıyor.
Modelin uygulanabilmesi için TBMM tarafından yasal düzenleme yapılması ve ilgili mevzuatın değiştirilmesi gerekiyor. Bu nedenle 8 Eylül 1999 sonrası sigortalı olan çalışanların mevcut emeklilik şartları halen yürürlükte bulunuyor.
MALİYETİ DE TARTIŞILIYOR
Kademeli emeklilik talebi devam ederken, olası bir düzenlemenin sosyal güvenlik sistemi ve kamu maliyesi üzerindeki etkileri de tartışılıyor. Özellikle geniş bir çalışan grubunun 40'lı yaşlarda emekli olmasını sağlayabilecek bir sistemin sosyal güvenlik harcamaları ve uzun vadeli mali sürdürülebilirlik açısından önemli sonuçlar doğurabileceği değerlendiriliyor.
Kademeli emeklilik bekleyen milyonlarca çalışan ise hükümet ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’ndan konuya ilişkin atılacak adımları takip ediyor. Şu aşamada kademeli emeklilikle ilgili açıklanmış kesin bir takvim veya yürürlüğe girmiş yeni bir düzenleme bulunmuyor.