Nepal ile Çin'in Tibet bölgesi sınırında meydana gelen yıkıcı sel ve heyelan felaketinin ardından arama kurtarma çalışmaları sürerken, felaketin nedenine ilişkin yeni ayrıntılar ortaya çıktı.
Uzmanların uydu görüntüleri ve sismik veriler üzerindeki incelemeleri, olayın başlangıçta düşünüldüğü gibi bir depremden değil, yüksek rakımdan koparak vadiye düşen dev bir buzul kütlesinden kaynaklanmış olabileceğini gösterdi.
DEPREM SANILDI
Felaketin ilk saatlerinde olayın bir deprem tarafından tetiklendiği düşünüldü. Nepal Dışişleri Bakanı Shishir Khanal, bölgede meydana gelen depremin heyelanı başlattığını ve heyelanın nehri tıkamasıyla biriken suyun aşağı kesimlere doğru ilerlediğini açıkladı.
ABD Jeolojik Araştırmalar Kurumu'nun (USGS) ilk verileri de Tibet'in kuzeyinde bir deprem meydana gelmiş olabileceğine işaret etti.
Ancak daha ayrıntılı incelemelerin ardından bu değerlendirme değişti. USGS, başlangıçta deprem olarak kaydedilen sismik hareketin aslında buzul çökmesi ve enkaz akışından kaynaklandığını açıkladı.
Yakındaki sismik istasyonlardan alınan veriler, uzun periyotlu sismik dalgalar ve uydu görüntülerinin incelenmesi sonucunda bölgede deprem meydana gelmediği sonucuna varıldı.
Uzmanlar, buzuldan kopan büyük kütlenin kaya ve enkazı beraberinde sürükleyerek nehir sistemine ulaşmasının, aşağı kesimlerde yıkıcı sel ve heyelanları tetiklemiş olabileceğini değerlendirdi.
"GÖKYÜZÜNDEN GELEN TSUNAMİ" VADİYİ YUTTU
Nepal'in Rasuwa bölgesinde meydana gelen felaket, yetkililer tarafından "hayal edilemeyecek kadar büyük bir yıkım" olarak tanımlandı. Tribhuvan Üniversitesi Jeoloji Bölümü akademisyenlerinden Bishal Nath Upreti, olayı "Nepal'deki en büyük felaketlerden biri" olarak nitelendirdi.
Upreti, buzul çökmesinin 100 ila 200 metre yüksekliğinde "gökyüzünden bir tsunami" oluşturduğunu ve yaklaşık 20 milyon metreküp suyu serbest bıraktığını belirtti.
Çamur, kaya, buz ve sudan oluşan dev akış, Rasuwa Vadisi'ndeki yerleşimlere ulaştı. Köyler, yollar, köprüler ve altyapı büyük zarar gördü. Suların çekilmesinin ardından bölgede metrelerce kalınlığında çamur tabakaları ve geniş enkaz alanları oluştu.
DEV BUZUL KÜTLESİ 5 BİN 200 METREDEN KOPTU
Uzmanların uydu görüntülerine ilişkin ilk incelemeleri, felaketin ana tetikleyicisinin yüksek rakımdaki büyük bir buzul kütlesinin kopması olduğunu ortaya koydu.
Buzul bilimcilerin değerlendirmesine göre yaklaşık 610 metre genişliğindeki buz kütlesi, deniz seviyesinden yaklaşık 5 bin 180 metre yükseklikte ana gövdeden koptu. Dev kütle, yaklaşık 1.220 metre boyunca dikey olarak düşerek vadi tabanına büyük bir güçle çarptı.
Çarpmanın etkisiyle buz kütlesinin parçalandığı ve su, kaya ve enkazla birlikte nehir sistemine sürüklendiği değerlendirildi. Bu akışın aşağı kesimlerde büyük bir sel dalgasını tetiklediği belirtildi.
Uzmanlar, yüksek rakımlarda bulunan büyük buz kütlelerinin önemli miktarda potansiyel enerji taşıdığına dikkat çekti. Buzulun vadiye düşmesi sırasında ortaya çıkan büyük enerjinin buz kütlesini parçalayarak son derece hızlı bir su ve enkaz akışına dönüştürdüğü ifade edildi.
1300'DEN FAZLA KİŞİ KAYIP
Nepal'de afet yönetim kurumunun son verilerine göre, 826 kişinin kayıp olduğu bildirildi. Kayıpların arasında yüzlerce Nepalli ve yabancı turistin bulunduğu aktarıldı. Çin'in Tibet bölgesinde ise 558 kişinin kayıp olduğu ve bunların 260'ının yabancı olduğu açıklandı. Tibet'te ayrıca en az 3 kişinin hayatını kaybettiği bildirildi.
Böylece Nepal ve Tibet'teki toplam kayıp sayısının 1300'ü aştığı, ölü sayısının ise 177'ye yükseldiği belirtildi. Yetkililer, bazı kişilerin birden fazla listede yer alabileceği ihtimali nedeniyle rakamların değişebileceği konusunda da uyardı.
Kayıplar arasında Hindistan, ABD, Avustralya, İngiltere, Kanada ve diğer ülkelerin vatandaşlarının bulunduğu belirtildi. Avustralya da Nepal'de bulunan 34 vatandaşından haber alınamadığını duyurdu.
KURTARMA ÇALIŞMALARI ZOR ŞARTLARDA SÜRDÜ
Felaketin ardından Nepal ordusu ve kurtarma ekipleri bölgeye helikopterlerle ulaşmaya çalıştı. Yıkılan yollar ve köprüler nedeniyle karadan ulaşımın büyük ölçüde kesildiği, bazı bölgelerde iletişim hatlarının da zarar gördüğü bildirildi.
Nepal ordusu, perşembe sabahı helikopterlerle 270'den fazla kişiyi kurtardığını açıkladı. Aralarında yabancıların da bulunduğu bazı kişiler hava yoluyla başkent Katmandu'ya taşındı.
YENİ SEL RİSKİNE KARŞI ALARM
Uluslararası Entegre Dağ Geliştirme Merkezi (ICIMOD), bölgede yeni bir sel riskinin oluşabileceği konusunda uyardı.
Uzmanlar, büyük miktarda molozun nehir sistemlerine karışarak geçici tıkanıklıklara yol açabileceğini belirtti. Özellikle Trishuli Nehri'nin dar kesimlerinde oluşabilecek bir tıkanmanın heyelan barajına dönüşmesi halinde yeni ve büyük bir sel meydana gelebileceği ifade edildi.