Şırnak’ın İdil ilçesine bağlı Kaşıkçı Köyü sınırları içerisinde yer alan Heskan Yerleşimi, Mardin Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu’nun kararıyla I. Derece Arkeolojik Sit Alanı olarak tescillendi. Alınan kararla birlikte bölgede her türlü yapılaşma ve tarımsal amaçlı toprak sürülmesi kesin olarak yasaklandı.
Mardin Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu, 24 Temmuz 2026 tarihli toplantısında İdil ilçesi Kaşıkçı Köyü sınırları içinde yer alan ve herhangi bir sit alanı içerisinde bulunmayan tapulama harici alandaki Heskan Yerleşimi'nin tescil dosyasını karara bağladı. Mülkiyeti Maliye Hazinesi ve özel kişilere ait olan bölge, 11 Mayıs 2026 tarihinde kurul uzmanlarınca sahada tespit edilmişti.
İlgili kurumlar olan İller Bankası, İdil Belediyesi, DSİ, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü, Orman İşletme Müdürlüğü, Karayolları, Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü, Tarım ve Orman İl Müdürlüğü ile Mekânsal Planlama Genel Müdürlüğü’nün görüş ve raporlarının incelenmesinin ardından Heskan Yerleşimi'nin 2863 sayılı Kanun'un 6. Maddesi kapsamında "Korunması Gerekli Taşınmaz Kültür Varlığı" niteliği taşıdığı tescillendi. Yerleşim, kanunun 7. maddesi gereğince I. Derece Arkeolojik Sit Alanı ilan edildi.
TAPU KÜTÜKLERİNE ŞERH KONULACAK
Alınan karar doğrultusunda, mülkiyeti Maliye Hazinesi ve özel kişilere ait taşınmazların tapu kütüğünün beyanlar hanesine alanın durumuna göre "Tamamı I. Derece Arkeolojik Sit Alanıdır" veya "Bir kısmı I. Derece Arkeolojik Sit Alanıdır" şerhlerinin konulması kararlaştırıldı. Tapulama harici alanlar için ise ileride yapılacak kadastral çalışmalar kapsamında ilgili parsele gerekli şerh verileceği belirtildi.
9 MADDELİK KORUMA VE KULLANMA ŞARTLARI GETİRİLDİ
Kurul kararıyla Heskan Yerleşimi için belirlenen katı koruma ve kullanma esasları şu şekilde sıralandı:
- Korumaya yönelik bilimsel çalışmalar dışında aynen korunacak sit alanlarıdır.
- Bu alanlarda kesinlikle hiçbir yapılaşmaya izin verilmemesine, imar planlarında aynen korunacak sit alanı olarak belirlenmesine, bilimsel amaçlı kazıların dışında hiçbir kazı yapılamaz.
- Resmî ve özel kuruluşlarca zorunlu durumlarda yapılacak altyapı uygulamaları, müze müdürlüğünün ve varsa kazı başkanının görüşüyle koruma kurulunda değerlendirilir.
- Yeni tarımsal alanların açılmamasına, yalnızca sınırlı mevsimsel tarımsal faaliyetlerin devam edebileceğine, koruma kurullarınca uygun görülmesi halinde seracılığa devam edilebilir.
- Yerleşim alanında toprağın sürülmesine dayanan tarımsal faaliyetlerin kesinlikle yasaklanmasına, ağaçlandırmaya gidilmemesine, yalnızca mevcut ağaçlardan ürün alınabilir.
- Taş, toprak, kum vb. alınmamasına, kireç, tuğla, mermer, maden vb. ocakların açılmamasına, toprak, curuf, çöp, sanayi atığı ve benzeri malzeme dökülemez.
- Bu alanlar içerisinde yer alan ören yerlerinde gezi yolu düzenlemesi, meydan tanzimi, açık otopark, WC, bilet gişesi, bekçi kulübesi gibi üniteler koruma kurulundan izin alınarak yapılabilir.
- Bu alanlar içerisinde bulunan ve günümüzde halen kullanılan umuma açık mezarlıklarda sadece defin işlemleri yapılabilir.
- Taşınmaz kültür varlıklarının mahiyetine tesir etmeyecek şekilde ilgili koruma kurulundan izin almak koşuluyla birleştirme (tevhit) ve ayırma (ifraz) yapılabilir.