Bir şehirde insanlar hastalandığında ilk düşündükleri şey ne olmalı?
En yakın hastane mi?
Yoksa en yakın şehir mi?
Şırnak’ta bu sorunun cevabı çoğu zaman ikinci seçenek oluyor.
Ve belki de asıl mesele tam burada başlıyor.
Şırnak yaklaşık 580 bin nüfusa sahip. Türkiye’de 39. sırada.
Bu büyüklükte bir şehirde Tıp Fakültesinin olmaması, ilk bakışta teknik bir eksiklik gibi görünebilir.
Ama gerçekten öyle mi?
Çünkü mesele sadece bir fakültenin açılıp açılmaması değil.
Mesele, bir şehrin kendi insanına ne kadar “yeterli” olabildiği.
Bugün Şırnak’tan binlerce insan sağlık hizmeti için başka illere gidiyor.
Bu durum çoğu zaman “sevkiyat” olarak ifade ediliyor.
Ama bu kelime gerçeği tam anlatmıyor.
Çünkü bu sadece bir sevk değil.
Bu, bir şehirden başka bir şehre taşınan bir zorunluluk.
Bir aileyi düşünün.
Bir hastalıkla mücadele ederken aynı zamanda yol, konaklama ve belirsizlikle de mücadele ediyor.
Bu sadece sağlık sistemiyle ilgili bir durum değil.
Bu, doğrudan bir yaşam meselesi.
Verilere baktığımızda tablo daha da netleşiyor.
Şırnak’ta 10 bin kişiye düşen yatak sayısı 13.
Siirt’te 23.
Batman’da 27.
Yoğun bakımda ise fark daha da belirgin.
Şırnak’ta 10 bin kişiye 2 yoğun bakım yatağı düşerken, Türkiye ortalaması 5,7 civarında.
Bu rakamlar bize sadece kapasiteyi anlatmaz.
Aynı zamanda erişimi anlatır.
Ve belki de en önemlisi, eşitsizliği anlatır.
Burada dikkat çekici bir başka nokta daha var.
Nüfusu Şırnak’tan daha az olan birçok ilde Tıp Fakültesi bulunuyor.
Siirt’te var.
Bitlis’te var.
Şırnak’ta yok.
Aynı nüfus bandında olan bazı şehirlerde ise bir değil, iki Tıp Fakültesi var.
Bu farkı sadece “planlama” ile açıklamak yeterli mi?
Yoksa burada daha derin bir dengesizlik mi söz konusu?
Çünkü sağlık hizmeti, sadece tedavi değildir.
Sağlık, bir şehirde yaşama güvenidir.
İnsanlar yaşadıkları yerde tedavi olabileceklerini hissettiklerinde, o şehirle kurdukları bağ güçlenir.
Ama bunun tersi olduğunda, yani en temel ihtiyaçlar için bile başka şehirlere gitmek zorunda kaldıklarında, o bağ yavaş yavaş zayıflar.
Bu yüzden mesele sadece hastaneler değil.
Mesele aidiyet.
Bugün Şırnak’ta büyük ölçüde tamamlanan 500 yataklı bir hastane var.
Bu önemli bir adım.
Ama şu soruyu sormadan geçemeyiz:
Bir hastaneyi hastane yapan şey sadece binası mıdır?
Çünkü sağlık sistemi duvarlardan değil, insanlardan oluşur.
Hekimlerden.
Uzmanlardan.
Bilgiden.
İşte bu noktada Tıp Fakültesi devreye girer.
Tıp Fakültesi, bir şehre sadece doktor kazandırmaz.
O şehre bir merkez kazandırır.
Bilginin üretildiği, hizmetin yerinde verildiği, insanların başka yerlere gitmek zorunda kalmadığı bir merkez.
Bu yüzden Tıp Fakültesi bir “tamamlayıcı” değil, sistemin kendisidir.
Bütün bu tabloya baktığımızda şu soruyu sormak kaçınılmaz:
Şırnak’ta Tıp Fakültesi neden yok?
Ve belki daha önemlisi:
Daha neyi bekliyoruz?
Çünkü bazı eksiklikler zamanla giderilir.
Ama bazıları, zaman geçtikçe daha görünür hale gelir.
Şırnak’ta Tıp Fakültesi meselesi de artık böyle bir noktada.
Bu bir tercih değil.
Bir ihtiyaç da değil artık.
Bu, gecikmiş bir zorunluluk.
Doç. Dr. irfan YILDIRIM
Şırnak Üniversitesi
Sağlık Bilimleri Fakültesi
Dekan Yardımcısı