Şırnak ile Van komşu iki şehir.
Haritada yan yana duruyorlar. Ama birinden diğerine karayoluyla gitmek istediğinizde bu komşuluk adeta ortadan kalkıyor. Bugün Şırnak’tan Van’a ulaşmak için 351 kilometrelik bir yolu kat etmek gerekiyor. Çünkü birinden ötekine giden doğrudan bir yol bulunmuyor. Lakin birbirlerine sınırdaştırlar.
Üstelik iki şehir arasında yaklaşık altı saat süren bir yolculuktan söz ediyoruz.
Oysa yıllardır tamamlanmayı bekleyen Şırnak–Van Karayolu hizmete girdiğinde mesafe 184 kilometreye, yolculuk süresi ise yaklaşık iki saate düşecek.
Rakamlar bile yolun önemini anlatmaya yetiyor.
Ama mesele yalnızca 167 kilometre kazanmak veya dört saat daha az yolculuk yapmak değildir. Bu yol, Şırnak’ın ekonomik ve toplumsal ilişkilerini değiştirebilecek çok daha büyük bir anlam taşıyor.
Ticaret hızlanacak, nakliye maliyetleri düşecek. Sağlık, eğitim ve turizm amaçlı hareketlilik kolaylaşacak. Şırnak’taki üreticinin, esnafın ve tüccarın daha geniş bir coğrafyaya ulaşma imkânı artacak.
Üstelik yıllık 4–4,5 milyar liralık zaman ve yakıt tasarrufundan söz ediliyor.
Dahası var.
Şırnak iki ülkeye sınırı bulunan stratejik bir şehir. Habur üzerinden Irak’a açılıyor. Şırnak–Van Karayolu tamamlandığında Habur’un Van üzerinden Doğu ve Kuzey Anadolu’ya, oradan da Karadeniz’e uzanan ulaşım ağlarıyla bağlantısı güçlenecek.
Van üzerinden İran’a uzanan ticaret ve ulaşım hatlarını da buna eklemek gerekir. Böyle bakıldığında mesele iki komşu şehri birbirine bağlamanın çok ötesine geçiyor.
Şırnak’ın ekonomik hinterlandı genişliyor.
Yeni pazarlar, daha güçlü lojistik imkânlar, yatırım, üretim ve bunların beraberinde getirebileceği istihdam…
Çünkü yol yalnızca asfalt değildir. Yol bazen yatırım, bazen ticaret, bazen de bir şehrin başka dünyalarla ilişki kurabilme imkânıdır.
Ama en önemlisi yol medeniyettir. Başka dünyalara açılan kapıdır. Her yönden zenginleşmektir.
Şırnak, yolun sonunda kalan bir şehir olmaktan çıkıp yolların kesiştiği bir şehre dönüşebilir.
İşin toplumsal tarafı da var. Bugün saatler süren bir Van yolculuğunun iki saate inmesi; insanların sabah gidip akşam dönebilmesi, akrabalıkların, ticari ilişkilerin ve şehirlerarası etkileşimin artması demektir.
Hatta yol güzergâhındaki bazı köylerin yeniden canlanması bile mümkün olabilir.
Peki böylesine önemli bir yol neden hâlâ tamamlanamadı?
Temeli on üç yılı aşkın süre önce atıldı. Çalışmalar başladı, durdu, yeniden başladı. İhaleler yenilendi. Bakanlar geldi, incelemelerde bulundu. Milletvekilleri girişimlerde bulundu, siyasi partiler açıklamalar yaptı, sivil toplum kuruluşları meseleyi gündeme taşıdı.
Bunların hiçbirini yok sayamayız.
Bakanlığı vardır, bütçesi vardır, Karayolları vardır, ihalesi vardır. Coğrafi ve teknik güçlükleri vardır. Yakın geçmişte bölgenin yaşadığı zorlu süreçleri de yok sayamayız.
Ama artık Şırnak’ın duymak istediği yeni bir “görüştük”, “ilettik” veya “takip ediyoruz” açıklaması değildir.
Sonuçtur.
Bir sorunu sürekli gündeme getirmek önemlidir, ancak o sorunu çözmek değildir.
Üstelik bugün Van’daki iş dünyasının da bu yolu kendi ekonomik geleceğinin bir parçası olarak güçlü biçimde sahiplendiğini görüyoruz. Habur’a ve Irak pazarına ulaşmanın Van açısından ne anlama geldiğini onlar da görüyor.
Bu sahiplenme değerlidir.
Ama Şırnak açısından mesele bundan daha az önemli olabilir mi?
Ben tam da bu nedenle Şırnak–Van Karayolu’nu artık bir samimiyet testi olarak görüyorum.
Şırnak’a verdiği önemi her fırsatta dile getiren ve bunu bakanlar düzeyindeki ziyaretlerle de gösteren hükümet için de; şehrine faydalı olmaya çalışan milletvekilleri için de… İktidar ve muhalefet siyasetçileri, yerel yöneticiler, sivil toplum kuruluşları ve kanaat önderleri için de.
Herkesin yetkisi aynı değildir. Ama herkesin yapabileceği bir şey vardır.
Kimi ödenek sağlar, kimi Ankara’da takip eder. Kimi siyasi gündemde tutar, kimi kamuoyu oluşturur, kimi de şehrin ortak talebini diri tutar.
Mesele, sahip olunan imkânın Şırnak için ne kadar kullanıldığıdır.
Hele bugün, Gabar’da çıkarılan petrolle Şırnak’ın ülke ekonomisine sağladığı katkının her geçen gün daha görünür hâle geldiği bir dönemde…
Şırnak’ın böylesine stratejik bir ulaşım yatırımının tamamlanmasını beklemesi çok şey istemek midir?
Projenin 2028 yılında tamamlanması hedefleniyor.
Umarım 2028, yıllardır bu yolu bekleyen Şırnak için yeni bir beklenti tarihi değil, yolun gerçekten açıldığı tarih olur.
Çünkü bundan sonra samimiyetin ölçüsü kaç görüşme yapıldığı veya kaç açıklama yayımlandığı değil, sonuç olmalıdır.
Ve bu yıllanmış meseleyi kim sonuçlandırırsa, hangi siyasi görüşten olduğuna bakmadan söylüyorum:
Benim nazarımda Şırnak sevgisini sözden çıkarıp icraata dönüştüren gerçek Şırnakseverlerden biri de o olacaktır.