Tarım sektöründe çalışan yüz binlerce vatandaşı yakından ilgilendiren kritik bir gelişme yaşandı. Sosyal güvenlik alanında emsal niteliği taşıyan Yargıtay kararı, geçmişte ürün satışlarından sigorta primi kesilen ancak bu primleri SGK kayıtlarına işlenmeyen çiftçiler için umut oldu. Kararın özellikle EYT kapsamında emeklilik bekleyen tarım emekçileri açısından yeni bir dönemin kapısını aralayabileceği değerlendiriliyor.
Prim Kesintisi Yapıldıysa Sigorta Başlangıcı Sayılabilecek
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu tarafından değerlendirilen dosyada, 1994 yılında pamuk satışı yapan bir çiftçinin yaşadığı süreç dikkat çekti. Çiftçi, sattığı 3 bin 500 kilogram pamuk karşılığında aldığı ödeme sırasında sosyal güvenlik primi kesildiğini belgeleyen makbuzları mahkemeye sundu.
Vatandaş, yapılan kesintinin sigorta başlangıcı olarak kabul edilmesini talep ederek EYT kapsamına alınmak istedi. Çünkü sigorta başlangıç tarihinin 8 Eylül 1999 öncesi kabul edilmesi halinde yaş şartı olmadan emeklilik hakkı doğabiliyor. Aksi durumda ise emeklilik için 60 yaş şartı devreye giriyor.
Yerel Mahkeme Çiftçiyi Haklı Buldu
İlk derece mahkemesi, sosyal güvenlik hakkının anayasal güvence altında olduğuna dikkat çekerek çiftçinin talebini haklı buldu. Mahkeme kararında, ürün bedelinden prim kesintisi yapılmasının vatandaşın sigortalı olma iradesini açıkça ortaya koyduğu ifade edildi.
Ayrıca SGK’nın, yapılan kesintileri dikkate alarak kişiyi resen sigortalı olarak tescil etmekle yükümlü olduğu vurgulandı.
İstinaf Kararı Bozdu
Sosyal Güvenlik Kurumu’nun itirazı üzerine dosya Bölge Adliye Mahkemesi’ne taşındı. İstinaf mahkemesi ise farklı bir değerlendirme yaparak, kesilen primlerin SGK hesaplarına aktarılmadığını belirtti ve yerel mahkemenin kararını bozdu.
Mahkeme, şirketin yaptığı kesintiyi SGK’ya yatırmaması halinde geçmişe dönük hizmet tespiti yapılamayacağı yönünde görüş bildirdi.
Yargıtay’dan Dikkat Çeken Değerlendirme
Dosyanın temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 10. Hukuk Dairesi devreye girdi. Daire, eksik inceleme yapıldığı gerekçesiyle kararı bozarken önemli bir noktaya dikkat çekti. Kararda, prim kesintisinin SGK kayıtlarına işlenmemiş olmasının tek başına sigorta tesciline engel sayılamayacağı belirtildi.
Son olarak dosyayı değerlendiren Yargıtay Hukuk Genel Kurulu ise emsal niteliğinde ifadeler kullandı. Kurul kararında;
- Vatandaşın, kesilen primlerin SGK’ya yatırılıp yatırılmadığını denetlemekle yükümlü olmadığı,
- Prim kesintisini yapmasına rağmen SGK’ya aktarmayan şirketlerin sorumluluk taşıdığı,
- SGK’nın gerekli denetimleri yapmakla görevli olduğu,
- Prim kesintisine onay veren vatandaşın sosyal güvenlik sistemine dahil olma iradesini ortaya koyduğu ifade edildi.
Kararda ayrıca, “Primin SGK kayıtlarına geçmemiş olması sigorta tesciline engel değildir” değerlendirmesine yer verildi.
EYT Bekleyen Çiftçiler İçin Yeni Umut
Uzmanlara göre söz konusu karar, özellikle 8 Eylül 1999 öncesinde tarım ürünü satışlarından sigorta primi kesilen vatandaşlar için büyük önem taşıyor. Elinde makbuz, kesinti belgesi veya ödeme evrakı bulunan çok sayıda kişinin bu karar doğrultusunda dava açabileceği değerlendiriliyor.
Sosyal güvenlik uzmanları, kararın yıllardır mağduriyet yaşayan tarım çalışanları için emsal oluşturabileceğini ve binlerce kişiye erken emeklilik kapısını aralayabileceğini belirtiyor.