SES Şırnak: “Anadilinde Sağlık ve Eğitim En Temel Haktır”

Sağlık ve Sosyal Hizmet Emekçileri Sendikası (SES) Şırnak Şube Yürütme Kurulu, 21 Şubat Dünya Anadili Günü dolayısıyla yaptığı açıklamada, anadilin yalnızca bir iletişim aracı değil; aynı zamanda kültürün, kimliğin ve toplumsal hafızanın taşıyıcısı olduğunu vurguladı. Açıklamada, anadilinde eğitim ve sağlık hizmetine erişimin temel bir insan hakkı olduğu belirtilerek, bu alandaki engellerin kaldırılması çağrısı yapıldı.

“Dil, Kimliğin ve Kültürün Taşıyıcısıdır”

SES Şırnak tarafından yapılan açıklamada, dilin bireyin düşünme biçimini, edebiyatını, sanatını ve tarihini şekillendiren temel unsur olduğu ifade edildi. Dilin yalnızca bir ifade aracı olmadığına dikkat çekilen açıklamada, halkların kültürel kimliklerini kendi dilleri aracılığıyla yaşatabildiği ve bireylerin kişisel kimliklerini yine anadilleri üzerinden inşa ettiği kaydedildi.

UNESCO verilerine göre dünyada yaklaşık üç bin dilin yok olma tehlikesiyle karşı karşıya olduğu hatırlatılan açıklamada, Türkiye’de de 18 dilin risk altında bulunduğunun tahmin edildiği belirtildi. Dillerin yok olmasının yalnızca bir iletişim aracının kaybı değil, aynı zamanda insanlığın kültürel mirasında telafisi mümkün olmayan bir boşluk anlamına geldiği ifade edildi.

21 Şubat’ın Önemi

Açıklamada, UNESCO’nun 1999 yılında 21 Şubat’ı “Uluslararası Anadili Günü” olarak ilan ettiği ve 2000 yılından itibaren kültürel çeşitliliğin ve çok dilliliğin desteklenmesi amacıyla bu günün kutlanmaya başlandığı hatırlatıldı. Anadilin toplumsal uzlaşıyı güçlendirdiği, sosyal içerme ve yenilikçi düşünmeyi desteklediği vurgulandı.

Anadilinde eğitimin, çocukların özgüvenini ve özsaygısını artırdığı, empati kurma becerisini geliştirdiği belirtilirken; bilimsel araştırmaların anadilinde eğitim alan çocukların pedagojik olarak daha başarılı olduğunu ortaya koyduğu ifade edildi. Buna karşın, anadili dışında bir dilde eğitim görmek zorunda bırakılan bireylerin kalıcı pedagojik sorunlarla karşılaşabildiği ve eşitsizliklerin derinleştiği kaydedildi.

“Anadilde Eğitim En Temel İnsan Hakkıdır”

Açıklamada, anadilinde eğitimin bir insan hakkı olduğuna dikkat çekilerek, bu hakkın engellenmesinin ciddi bir hak ihlali anlamına geldiği belirtildi. Eğitim hakkının diğer temel haklarla birlikte değerlendirilmesi gerektiği vurgulandı.

Anadolu ve Mezopotamya coğrafyasının çok kültürlü ve çok dilli yapısına işaret edilen açıklamada, geçmişten bugüne ret, inkâr ve asimilasyon politikalarının uygulandığı savunuldu. Lazca ve Çerkezce gibi birçok dilin yok olma tehlikesiyle karşı karşıya olduğu ya da kullanımının ciddi oranda azaldığı ifade edildi.

Sağlık Hizmetlerinde Anadilin Önemi

SES Şırnak, anadilin sağlık hizmetlerindeki kritik rolüne de dikkat çekti. Hasta ile sağlık çalışanı arasındaki iletişimin, sağlık hizmetinin kalitesini doğrudan etkilediği belirtilen açıklamada, özellikle tanı ve tedavi sürecinde hasta öyküsünün (anamnez) doğru alınmasının hayati önemde olduğu vurgulandı.

Hasta ile sağlık personelinin aynı dili konuşmaması durumunda, doğru teşhis ve tedavinin zorlaştığına işaret edilen açıklamada, tercüman kullanımının her zaman çözüm olmadığı ifade edildi. Özellikle mahremiyet gerektiren durumlarda, psikiyatrik vakalarda ve acil durumlarda tercüman kullanımının sınırlı kaldığına dikkat çekildi.

Anadilde sunulmayan sağlık hizmetinin, hastanın bilgilendirilme ve tedavi hakkını zedelediği belirtilerek, bunun bölgeler arası sağlık eşitsizliklerini derinleştirdiği kaydedildi.

Pandemi ve Deprem Süreci Hatırlatıldı

Pandemi ve deprem süreçlerinde sağlık bilgilendirmelerinin herkes tarafından anlaşılır bir dilde yapılmasının hayati önem taşıdığına dikkat çekilen açıklamada, toplumsal sağlığın korunabilmesi için bilginin herkesin anlayabileceği şekilde aktarılması gerektiği vurgulandı.

SES’in Talepleri

Açıklamada şu talepler sıralandı:

• Eğitim sistemi, ülkenin çok kimlikli ve çok dilli yapısına uygun şekilde yeniden düzenlenmeli; anadilinde eğitim anaokulundan üniversiteye kadar ücretsiz ve eşit biçimde sağlanmalı.
• Sağlık alanında eğitim veren kurumlarda çok dilli bir yapı oluşturulmalı; Türkiye’de konuşulan farklı dil ve lehçelerde eğitim teşvik edilmeli.
• Türkçe dışında dillerin yaygın olduğu bölgelerde görev yapan sağlık çalışanlarına ücretsiz dil kursları açılmalı.
• Farklı dilleri bilen sağlık ve sosyal hizmet emekçilerinin ilgili bölgelere gönüllü tayinini teşvik edecek özlük hakları iyileştirilmeli.
• 112, UMKE, arama-kurtarma ve acil servis personeline bölgesel diller konusunda hizmet içi eğitim verilmeli.
• E-reçete uygulamasındaki çok dilli hizmet, Kürtçe başta olmak üzere talep edilen diğer dilleri de kapsayacak şekilde genişletilmeli.
• Geçici bir çözüm olarak, sağlık kurumlarında sertifikalı ve yeterli sayıda tercüman istihdam edilmeli.

“Anadil Birleştirir”

SES Şırnak Şube Yürütme Kurulu açıklamasının sonunda, emeğin özgürleştiği; halkların kimlikleri, dilleri, inançları ve kültürleriyle bir arada özgürce yaşayabildiği bir ülke hedefiyle 21 Şubat Dünya Anadili Günü’nü kutladıklarını belirtti.

Açıklamada, eşit, ulaşılabilir, nitelikli, ücretsiz ve anadilinde sağlık ve sosyal hizmet hakkı için mücadeleye devam edileceği mesajı verildi.