Şırnak’ta AMATEM Krizi TBMM Gündeminde: 7 Yıldır Var Görünüyor, Gerçekte Yok!

Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde (TBMM) gerçekleştirilen Suça Sürüklenen Çocuklara İlişkin Araştırma Komisyonu toplantısında, Şırnak’taki sağlık altyapısı ve özellikle AMATEM eksikliği dikkat çekici şekilde gündeme taşındı. DEM Parti Şırnak Milletvekili Nevroz Uysal Aslan, Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu’nun sunum yaptığı oturumda, Şırnak’ta yıllardır açılması beklenen AMATEM’in fiilen hizmet vermediğini vurgulayarak çarpıcı açıklamalarda bulundu.

Şırnak’ta AMATEM Gerçeği: Resmi Kayıtlarda Var, Sahada Yok

Milletvekili Aslan, Sağlık Bakanlığı’nın internet sitesinde ve resmi verilerinde Şırnak’ta AMATEM bulunduğunun görüldüğünü ancak 2019 yılından bu yana merkezin fiilen hizmet vermediğini ifade etti. 2019’da Bakanlık, Valilik ve hastane yönetimi tarafından alınan kararla Şırnak’ta bir Alkol ve Madde Bağımlılığı Tedavi Merkezi (AMATEM) kurulması planlandı. Yer olarak ise Cizre seçildi ve bir bina bu amaçla tahsis edildi.

Hazırlıkların tamamlandığı süreçte, pandemi patlak verdi. Covid-19 gerekçesiyle ayrılan bina pandemi tedavi merkezi olarak kullanılmaya başlandı. Pandemi süreci sona erdiğinde ise söz konusu yapı fizik tedavi ve rehabilitasyon merkezi olarak hizmet vermeye devam etti. Böylece AMATEM projesi askıda kaldı.

Ancak resmi kayıtlarda merkezin hâlâ aktif göründüğünü belirten Aslan, “Yedi yıldır olmayan bir merkezin varmış gibi gösterilmesi kamuoyunu yanıltıyor” diyerek şeffaflık çağrısında bulundu.

Şırnak’ta Artan Uyuşturucu Sorunu ve Genç Nüfus Gerçeği

Şırnak yaklaşık 600 bine yaklaşan nüfusuyla Türkiye’nin en genç şehirlerinden biri olarak öne çıkıyor. Yüksek doğum oranı ve geniş çocuk-genç nüfus yapısı, sosyal politikaların önemini daha da artırıyor. Ancak genç işsizlik oranlarının yüksekliği, kırsal yerleşimlerin yoğunluğu ve sınır bölgesi olmasının getirdiği riskler, uyuşturucu ile mücadelede bölgeyi kırılgan hale getiriyor.

Yerel basında neredeyse her hafta “şu kadar ton uyuşturucu ele geçirildi”, “şu kadar kişi gözaltına alındı” başlıkları yer alıyor. Üstelik bu vakaların içinde çocukların da bulunması, durumun vahametini gözler önüne seriyor. Buna rağmen Şırnak’ta ne AMATEM ne de Çocuk ve Ergen Madde Bağımlılığı Tedavi Merkezi (ÇAMATEM) aktif şekilde hizmet veriyor.

Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı Hizmetlerinde Büyük Eksiklik

Sağlık Bakanlığı’nın eylem planında ergen ruh sağlığı uzmanları tarafından tedavi süreçlerinin yürütülebileceği belirtiliyor. Ancak Şırnak’ta çocuk ve ergen ruh sağlığı uzmanı sayısının yetersiz olduğu iddia ediliyor. Milletvekili Aslan, bu konuda net verilerin kamuoyuyla paylaşılması gerektiğini belirterek, “Varsa sayı nedir, kaç uzman aktif görev yapıyor?” sorusunu yöneltti.

Şırnak Devlet Hastanesi’nde koordinasyonun farklı bir birim üzerinden yürütüldüğünü ifade eden Aslan, çocuk ve gençlere yönelik bağımlılık tedavisinde uzman eksikliğinin ciddi bir boşluk oluşturduğunu vurguladı.

Sınır Bölgesi Olmanın Getirdiği Riskler

Şırnak yalnızca adli vakalarla değil, coğrafi konumu nedeniyle de dikkat çekiyor. Sınır hattında yer alması, uyuşturucu ticareti ve madde dolaşımı açısından riskleri artırıyor. Bakanlığın açıkladığı bazı verilerde madde kullanım yaşının 11-14 aralığına kadar düştüğü belirtiliyor. Bu tablo, erken yaşta bağımlılık tehlikesinin boyutunu ortaya koyuyor.

Ancak sahadaki gerçeklikle merkezi veriler arasında büyük bir uyumsuzluk olduğu ifade ediliyor. Adli hareketlilik ile önleyici sağlık politikaları arasında ciddi bir boşluk bulunduğu, tedavi ve rehabilitasyon altyapısının aynı hızda geliştirilmediği dile getiriliyor.

Şırnak Şehir Hastanesi ve Bitmeyen Projeler

Milletvekili Aslan, Sağlık Bakanı’nın Şırnak ziyareti öncesinde kendilerine iletilen bilgilendirme notunda devam eden sağlık yatırımlarının da yer aldığını hatırlattı. Özellikle yapımı süren Şırnak Şehir Bölge Hastanesi’nin AMATEM ve ÇAMATEM için yer sorunu çözebilecek kapasitede olduğu belirtilmişti.

Ancak 2024 yılında tamamlanması planlanan hastane projesinin henüz bitmediği ifade edildi. Devam eden inşaat süreci, sağlık hizmetlerindeki planlama ile uygulama arasındaki gecikmeleri yeniden gündeme taşıdı.

Cizre Devlet Hastanesi’nde Kronik Sorunlar

Bölgenin en yoğun sağlık yükünü taşıyan Cizre Devlet Hastanesi ise uzun süredir kapasite, temizlik, fiziki yeterlilik ve uzman doktor eksikliği gibi sorunlarla gündeme geliyor. Şırnak merkez ve çevre ilçelerden gelen hastalar için önemli bir başvuru noktası olan hastanede tıbbi malzeme ve personel yetersizliği iddiaları kamuoyunda sıkça dile getiriliyor.

Bağımlılıkla mücadele gibi multidisipliner ve uzun soluklu bir tedavi süreci gerektiren alanlarda, güçlü bir hastane altyapısı kritik önem taşıyor. Ancak mevcut tablo, bölgenin bu ihtiyacı karşılamakta zorlandığını gösteriyor.

Şeffaflık ve Personel Verileri Çağrısı

Toplantıda dile getirilen en önemli başlıklardan biri de personel sayılarının ve merkezlerin fiili durumunun şeffaf biçimde paylaşılması oldu. AMATEM ve ÇAMATEM sayılarının, aktif hizmet veren merkezlerin ve çalışan uzman personelin net şekilde kamuoyuna açıklanması gerektiği vurgulandı.

Bağımlılıkla mücadelede yalnızca adli operasyonların yeterli olmayacağı, önleyici sağlık hizmetleri, psikososyal destek, rehabilitasyon ve toplumsal farkındalık çalışmalarının birlikte yürütülmesi gerektiği ifade edildi.

Bölgeye Özgü Strateji Şart

Şırnak, Hakkari ve Mardin gibi illerdeki sosyolojik yapı, coğrafi konum ve genç nüfus oranı dikkate alındığında, merkezi politikaların tek başına yeterli olmayacağı belirtiliyor. Bölgeye özgü, yerel dinamikleri esas alan özel stratejiler geliştirilmesi gerektiği ifade ediliyor.

Özellikle gençlerin erken yaşta bağımlılığa sürüklenmesini önlemek için okul temelli programlar, aile eğitimleri, sosyal destek projeleri ve spor-kültür yatırımlarının artırılması gerektiği dile getiriliyor. Tedavi merkezlerinin yokluğu ya da yetersizliği, bu mücadelenin en zayıf halkasını oluşturuyor.

Plan ile Gerçeklik Arasındaki Uçurum

Toplantıda verilen mesajların odağında, planlanan politikalar ile sahadaki gerçeklik arasındaki fark yer aldı. Kağıt üzerinde var görünen bir merkezin fiilen hizmet vermemesi, kamu yönetiminde güven sorunu yaratıyor. Sağlık altyapısında sürdürülebilir, denetlenebilir ve hesap verebilir bir sistem kurulması gerektiği ifade edildi.

Şırnak’ta bağımlılıkla mücadelede etkin sonuç alınabilmesi için AMATEM ve ÇAMATEM’in bir an önce aktif hale getirilmesi, uzman personel atamalarının yapılması ve mevcut hastanelerin fiziki koşullarının iyileştirilmesi gerektiği belirtiliyor.

Şırnak İçin Acil Eylem Planı Gerekli

TBMM’de gündeme taşınan bu tartışma, yalnızca Şırnak’ın değil, benzer sosyoekonomik yapıya sahip tüm illerin sağlık altyapısının yeniden değerlendirilmesi gerektiğini ortaya koyuyor. Genç nüfusun yoğun olduğu, uyuşturucu ile mücadelenin kritik öneme sahip bulunduğu bir şehirde, tedavi ve rehabilitasyon merkezlerinin aktif olmaması ciddi bir eksiklik olarak değerlendiriliyor.

Şırnak’ta AMATEM’in fiilen hizmete açılması, çocuk ve ergen ruh sağlığı uzmanı sayısının artırılması ve sağlık yatırımlarının hızlandırılması, bölgenin geleceği açısından hayati önem taşıyor. Bağımlılıkla mücadelede gerçekçi, sahaya dayalı ve şeffaf politikalar hayata geçirilmediği sürece, açıklanan veriler ile yaşanan gerçeklik arasındaki uçurum kapanmayacak gibi görünüyor.