Mehmet Bilir
DAMAT GECESİ Mİ, GÜNAH GECESİ Mİ?
Şırnak’ın köklü geçmişinde öyle gelenekler vardır ki yalnızca bir eğlence değil, bir şehrin ruhudur. İnsanları birbirine bağlayan, kırgınlıkları unutturan, dostlukları pekiştiren, nesilden nesile aktarılan birer kültür mirasıdır.
İşte damat geceleri de bu mirasın en renkli, en samimi ve en unutulmaz parçalarından biridir.
Eskiden Şırnak’ta düğün demek yalnızca iki insanın hayatını birleştirmesi değildi. Bir mahallenin sevinci, bir ailenin gururu, dostların buluşması, akrabaların dayanışmasıydı. Düğün günü akşam olduğunda damat bir eve götürülür, sağında ve solunda iki sağdıç yerini alırdı.
O gece artık sıradan bir gece değildi.
Kapılar dostlara açılır, akrabalar, komşular, arkadaşlar birer birer gelir, damada takılarını takar, mutluluğuna ortak olurdu. Kiminin cebinde parası az, gönlünde sevgisi çok olurdu. Kimi bir türküyle, kimi bir fıkrayla, kimi de yalnızca varlığıyla o geceye değer katardı.
Sağdıçlar ise gecenin hem yöneticisi hem de neşe kaynağıydı. Genellikle hazırcevap, uyanık, liderlik vasfı güçlü, halkı iyi tanıyan kişiler arasından seçilirlerdi. Ellerinde yaş ağaç dallarından kesilmiş çubuklar bulunurdu. Bu çubuklar, gecenin kendine özgü şakalarının ve cezalarının bir parçasıydı.
Kimi ortaya çağrılır, türkü söylerdi. Kimi herkesin önünde oynatılır, kimi başından geçen komik bir olayı anlatırdı. Bazen birine hayvan kestirilir, eti pişirilip oradakilere ikram ettirilirdi. Sesi kötü olana şarkı söyletilir, utangaç olanlar ortada oynatılır, bazen yörede oynanan oyunlar oynatılırdı. Bazen de sağdıçların çubuklarıyla verilen cezalar gecenin şakalaşma anlayışı içinde yer bulurdu.
Sabaha kadar halaylar çekilir, türküler söylenir, fıkralar anlatılır, tiyatral oyunlar sergilenirdi.
O gecelerde yalnızca damat eğlenmezdi.
Bir mahalle eğlenirdi.
Bir şehir kendi kültürünü yaşatırdı.
En önemlisi de insanlar birbirine biraz daha yakınlaşırdı.
Çünkü damat gecelerinin asıl güzelliği, aynı çatı altında buluşan insanların arasındaki samimiyetti. Zenginle fakir, gençle yaşlı, akrabayla komşu aynı sofranın, aynı türkünün, aynı sevincin etrafında birleşirdi.
Ne yazık ki bugün o güzel geleneğin üzerine düşen gölgeyi görmezden gelemeyiz.
Bir zamanlar insanları güldürmek için yapılan şakalar, kimi gecelerde insanları inciten davranışlara dönüşmeye başladı.
Şakalaşmanın yerini ölçüsüz dayaklar, eğlencenin yerini aşağılamalar, samimiyetin yerini sınır tanımayan hareketler almaya başladı.
Sağdıçların ellerindeki çubuklar artık kimi zaman bir geleneğin sembolü olmaktan çıkıp can acıtan birer araca dönüşüyor.
Bir insanın acısından kahkaha üretmek hangi kültürün zenginliğidir?
Üstelik mesele yalnızca dayakla sınırlı değil.
Gecenin ilerleyen saatlerinde alkol tüketiminin devreye girmesiyle birlikte bazı ortamlarda ölçü kayboluyor, davranışlar kontrolden çıkıyor. Tiyatral oyunlar adı altında kadın kıyafetleri giydirilen kişilere yönelik taciz ve onur kırıcı hareketler, eğlence olarak sunulabiliyor.
Tüm bunları izleyen çocuk ve gençler bir kadının bedenine dokunabilmeyi meşru ve normal görmeye başlayabiliyor.
Taciz, şaka değildir!
Şiddet, eğlence değildir!
Aşağılama ise asla kültür değildir !
Atalarımızdan devraldığımız bu güzel mirası gelecek nesillere böyle mi bırakacağız?
Bir zamanlar insanların gönüllerini birleştiren geceler, bugün bazı insanların hafızasında korku, utanç ve kırgınlık olarak kalıyorsa burada ciddi bir sorun var demektir.
Biz damat gecelerinde bir geleneği mi yaşatıyoruz, yoksa gelenek adı altında yanlışları mı meşrulaştırıyoruz?
Unutmayalım…
Kültür, geçmişten gelen her davranışı sorgulamadan tekrar etmek değildir. Kültür, geçmişin güzelliklerini korurken yanlışlarını ayıklayabilme olgunluğudur.
Bir geleneği yaşatmak, onun içindeki her davranışı savunmak anlamına gelmez.
Damat geceleri yaşasın.
Türküler söylensin, halaylar çekilsin, fıkralar anlatılsın. Sağdıçlar yine zekâlarıyla, hazırcevaplıklarıyla, nükteleriyle geceye renk katsın. Dostlar yine bir araya gelsin, eski hatıralar yeniden canlansın.
Ama kimsenin canı yanmasın,
Kimsenin onuru kırılmasın,
Taciz normalleşmesin,
Alkol gelenekselleşmesin,
Kültürümüz yozlaşmasın.
Çünkü Şırnak’ın kültürü, insanı inciterek değil, insanı kucaklayarak büyümüştür.
Bizim büyüklerimizden öğrendiğimiz misafirperverlikte, dayanışmada, kardeşlikte ve samimiyette insan onurunu çiğnemeye yer yoktur.
Bugün yapılması gereken damat gecelerini ortadan kaldırmak değil, onları yeniden özüne döndürmektir.
Gelin, bu güzel geleneği sahip çıkıp, kendi ellerimizle kirletmeyelim.
Çocuklarımıza korkuyla hatırlayacakları geceler değil, yıllar sonra gülümseyerek anlatacakları hatıralar bırakalım.
Unutmayalım ki bir geleneği yozlaştırmak için onu yok etmek gerekmez. Bazen özünden uzaklaştırmak yeterlidir.
Damat geceleri günah gecelerine dönüşmesin,
Kültürümüze sahip çıkalım.
Kalın sağlıcakla
Şırnak'ta Değişimin Ayak Sesleri
22 Ekim 2026 Perşembe 13:45YARKA AİLESİNİN ŞIRNAK’A BIRAKTIĞI İZ
16 Ekim 2026 Cuma 22:15Şırnak'ın Kaybedecek Bir Genci Daha Yok
23 Temmuz 2026 Perşembe 00:03ŞIRNAK'IN KADİM GELENEĞİ "DUŞANİ"
31 Mayıs 2026 Pazar 00:01UZAYDAN ŞIRNAK'A İNEN ÇOCUKLAR
27 Haziran 2025 Cuma 17:18Bugün Dünya Gönüllüler Günü, aynı zamanda gönüllülükte 15. senem.
05 Aralık 2024 Perşembe 15:04ŞIRNAK'IN TAZE SORUNU, ÜNİVERSİTELİ İŞSİZLER
29 Kasım 2024 Cuma 23:59YÜN ÇORAPLAR
23 Kasım 2024 Cumartesi 11:40ŞIRNAK VE SOSYAL BELEDİYECİLİK
16 Kasım 2024 Cumartesi 14:14Reçete : ŞIRNAK KALKINMA VAKFI
03 Kasım 2024 Pazar 09:14
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.